Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung: Liệu đã có chính sách thao túng tiền tệ từ Trung Quốc?

0
33

Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung đã diễn ra gần 2 năm qua với những chính sách thuế đặc biệt từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Câu hỏi đặt ra là, các công ty Trung Quốc đã sống “khỏe” bằng cách nào trong cuộc chiến dài hơn này? Liệu đã có chính sách thao túng tiền tệ được kích hoạt từ Ngân hàng nhân dân Trung Hoa (People’s Bank of China) – ngân hàng trung ương với tổng tài sản được coi là lớn nhất thế giới?

Cuộc chiến dài hơn và căng thẳng này là minh chứng cho mâu thuẫn gay gắt giữa hai cường quốc kinh tế lớn nhất thế giới. Ngày 22/3/2018, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đánh thuế 50 tỷ USD lên hàng hóa Trung Quốc xuất khẩu vào Mỹ, nhằm đáp trả các hành vi thương mại không công bằng và đánh cắp trí tuệ từ quốc gia đông dân nhất thế giới. Bộ Thương mại Trung Quốc không thể ngồi yên và đã áp đặt thuế lên 128 sản phẩm nhập từ Mỹ như một hình thức trả đũa.

Đỉnh điểm nhất là khi tổng thống Trump tăng mức áp thuế từ 10% lên 25% đối với hơn 300 tỷ USD hàng nhập từ Trung Quốc, với cáo buộc chính quyền Tập không tôn trọng các thỏa thuận thương mại và không nhập về các sản phẩm nông nghiệp từ Mỹ như đã hứa trước đó. Cho đến nay, xung đột giữa hai ông lớn đã tác động mạnh mẽ đến chuỗi cung ứng toàn cầu, và Việt Nam chúng ta cũng không nằm ngoài vòng xoáy này. Câu hỏi đặt ra là, các công ty Trung Quốc đã sống “khỏe” bằng cách nào trong cuộc chiến dài hơn này? Liệu đã có chính sách thao túng tiền tệ được kích hoạt từ Ngân hàng nhân dân Trung Hoa (People’s Bank of China) – ngân hàng trung ương với tổng tài sản được coi là lớn nhất thế giới?

Trước hết, ta cần hiểu tại sao điều chỉnh mệnh giá nội/ngoại tệ lại có lợi cho xuất khẩu của một quốc gia (ở đây là Trung Quốc). Khi thuế nhập khẩu (vào Mỹ) giảm, công ty có thể hạ giá thành sản phẩm mà vẫn giữ vững biên độ lợi nhuận; việc hạ giá bán dẫn đến nhu cầu mua tăng cao, và đây là kịch bản ai cũng mong muốn. Thế nhưng khi thuế nhập khẩu tăng, giá sản phẩm lập tức tăng để bù vào phần thuế. Hạ giá đồng Nhân dân tệ so với đồng Đô la Mỹ là một nước đi rất khôn ngoan trong trường hợp này, bởi khi đó giá sản phẩm tính theo USD sẽ giảm dù cho giá trị thực tính theo Nhân dân tệ đã tăng. Giá giảm, sức mua của dân Mỹ tăng, các công ty Trung Quốc vẫn tiếp tục sống “khỏe” bất chấp thuế nhập khẩu!

Tỷ giá tới gần 7.5 yuan (đơn vị cơ bản của đồng Nhân dân tệ) trên một USD được coi là thấp nhất trong vòng 10 năm trở lại đây. Lần gần đây nhất tỷ giá chạm đáy đã là vào tháng 4 năm 2008. Về mặt lý thuyết, một đồng tiền bất kỳ sẽ “được” giảm giá trị một khi ngân hàng trung ương tăng nguồn cung tiền trên thị trường ngoại hối (forex market). Chính quyền Tập tin rằng điều này sẽ gia tăng giá trị xuất khẩu và kích thích tăng trưởng, bởi bản thân nền kinh tế nội địa Trung Quốc đang chững lại, chạm đáy thấp nhất trong 27 năm với tăng trưởng chỉ 6.2% vào quý III năm 2019. Nói cách khác, Trung Quốc đang phải dựa vào xuất khẩu như một biện pháp chính để kích thích nền kinh tế. Việc gắn nhãn “thao túng tiền tệ” (currency manipulation) giúp Mỹ có lý do để thực hiện các lệnh cấm vận đáp trả với Trung Quốc. Chính quyền tổng thống Trump về cơ bản cũng có thể kiện Trung Quốc lên Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), dù cho chắc chắn IMF sẽ không dám “cả gan” trừng phạt Trung Quốc như Mỹ đã làm.

Giả sử ta cho rằng nước đi này của Trung Quốc là có ý đồ, vậy thì điều này có ý nghĩa gì đối với nền kinh tế toàn cầu? Nếu Mỹ hạ giá đồng đô la như một hình thức đáp trả, sẽ có một “cuộc chiến tiền tệ” nổ ra. Tổng thống Trump đã nhiều lần tuyên bố ý định này và đổ lỗi cho Cục dự trữ liên bang (FED) vì đã giữ giá USD quá cao với các chính sách tiền tệ quá khắt khe. Lần cuối cùng thế giới trải qua một “cuộc chiến tiền tệ” đã là vào năm 1930 trong thời kỳ Đại Suy thoái (Great Depression), với sự tham gia của ba bên Anh – Pháp – Mỹ. Điều này tạo ra vô vàn hệ lụy khó lường trong kinh doanh và dẫn tới suy giảm nền thương mại quốc tế. Thao túng tiền tệ trong thời gian ngắn đúng là có thể kích thích xuất khẩu, nhưng dĩ nhiên khi đó sức mua của người dân trong nước sẽ giảm đi do đồng nội tệ có quá ít giá trị, dẫn tới việc tiềm ẩn nguy cơ lâu dài về trì trệ sản xuất trong nước và tiêu dùng nội địa. Đó là chưa kể đến khả năng các quốc gia sẽ áp đặt nhiều “hàng rào kỹ thuật”, không chỉ là về thuế nhập khẩu, lên các mặt hàng xuất khẩu của nhau. Kết cục cuối cùng là nền thương mại thế giới, về quy mô, sẽ bị tổn hại nặng nề.

Trở lại với Việt Nam. Trong báo cáo ngày 15/1 vừa qua của Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã không đề cập, hoặc đề xuất việc Chính phủ Mỹ áp thuế hay sử dụng các biện pháp trừng phạt đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. IMF cũng đã chỉ ra rằng, nhìn vào thặng dư thương mại cùng dự trữ ngoại tệ của nước ta thì chưa đủ để kết luận về việc tăng/giảm giá VND. Đây là một tin vui, tuy nhiên điều đó không có nghĩa là chuỗi cung ứng sẽ chuyển dịch sang Việt Nam trong thời gian gần. Robots và công nghệ cao đang dần thay thế lao động truyền thống; Liên Hiệp Quốc ước tính 75-85% lao động về điện tử, dệt may và da giày sẽ bị thay thế bởi công nghệ trong vòng 10 năm tiếp theo. Đây đều là các ngành hàng xuất khẩu chủ lực của nước ta. Theo các chuyên gia, nâng cao chất lượng và giá trị lao động là điều mà Việt Nam nên làm lúc này.

*Bài viết có tham khảo các nguồn tin từ Reuters và Bloomberg.

Nguồn: vietnambusinessinsider.vn

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here