Chuỗi cung ứng toàn cầu có đúng là đang chuyển dịch khỏi Trung Quốc? Liệu Việt Nam đã đủ lực trở thành “công xưởng” mới?

0
27

Sau gần hai thập kỷ hô mưa gọi gió trên nền kinh tế toàn cầu, Trung Quốc đang phải đối mặt với nguy cơ mất đi vai trò công xưởng trung tâm của thế giới bởi xu hướng dịch chuyển của chuỗi cung ứng quốc tế. Điều này đem đến cơ hội vàng cho nhiều quốc gia giàu tiềm năng, trong đó có Việt Nam.
Trung Quốc đang làm chủ chuỗi cung ứng toàn cầu như thế nào?
Từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO năm 2001, Trung Quốc đã bắt đầu đón nhận những đơn đặt hàng triệu đô – ban đầu là từ các quốc gia phương Tây và dần dần trở thành công xưởng của cả thế giới. Trung bình mỗi năm, quốc gia châu Á này cung cấp cho thế giới sản lượng hàng hóa lên đến hơn 2.000 tỉ đô, gần nhất là con số 2.465 tỉ đô vào năm 2019 theo báo cáo của World Top Export. Bên cạnh đó, thị trường nội địa khổng lồ lên đến 1,4 tỉ người là miếng bánh béo bở mà bất cứ doanh nghiệp nào cũng khát khao chiếm được thị phần.

Những sản phẩm made-in-China xuất xưởng đến mọi nơi trên thế giới
Những sản phẩm made-in-China xuất xưởng đến mọi nơi trên thế giới

Tuy nhiên, bóng đen mang tên Covid-19 ập đến đã phơi bày sự lệ thuộc quá mức của cả thế giới vào kinh tế Trung Quốc và đặt ra câu hỏi: Liệu đã đến lúc chia trứng ra đều các giỏ?
Động thái quyết liệt tái cấu trúc chuỗi cung ứng thế giới của Nhà Trắng
Giữa lúc hai nền kinh tế top đầu thế giới chưa thể tìm được tiếng nói chung, Washington đã công khai mong muốn dịch chuyển chuỗi cung ứng tách khỏi Trung Quốc và có những động thái triển khai mạnh mẽ nhằm giảm bớt sự kiểm soát của đại lục đối với nền kinh tế thế giới. Keith Krach từ Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ chia sẻ trên tờ Reuters: “Chúng tôi đã nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng ở Trung Quốc trong những năm qua, nhưng giờ là lúc để thúc đẩy mạnh hơn vấn đề này. Điều cần thiết là phải nắm được các lĩnh vực then chốt và các điểm nghẽn nguy cấp trong chuỗi cung ứng.”
Cụ thể, chính quyền tổng thống Donald Trump đã tái khởi động “Bộ tứ kim cương” bao gồm Mỹ, Úc, Nhật Bản và Ấn Độ nhằm dẫn dắt sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Bên cạnh đó, phương án xây dựng Mạng lưới Kinh tế Thịnh vượng (Economic Prosperity Network) với vắng bóng của Trung Quốc mà Mỹ đưa ra đã thể hiện sự ráo riết của quốc gia này trong việc thay đổi bức tranh toàn cảnh kinh tế thế giới với một luật chơi mới.

Người đứng đầu Nhà Trắng liên tiếp đưa ra các sáng kiến nhằm thúc đẩy quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng
Người đứng đầu Nhà Trắng liên tiếp đưa ra các sáng kiến nhằm thúc đẩy quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng

Covid 19 – yếu tố khách quan bất ngờ thay đổi diện mạo chuỗi cung ứng toàn cầu
Những báo cáo gần đây của Công ty Cung cấp Dịch vụ kiểm soát chất lượng và chuỗi cung ứng QIMA (trụ sở ở Hồng Kông) cho thấy sự lan rộng của Covid-19 đang tạo điều kiện cho xu hướng đầu tư nước ngoài dần rời khỏi Trung Quốc. Đại dịch đã làm rúng động mọi nền kinh tế lệ thuộc vào hàng hóa của Trung Quốc, bởi vậy nhiều quốc gia châu Âu, Bắc Mỹ đã nhận ra sự cần thiết phải thay đổi chiến lược sản xuất để đảm bảo tính liên tục của chuỗi cung ứng, tránh tối đa sự rủi ro của những vấn đề tương tự ở tương lai. 
Cũng theo thống kê của QIMA, 87% trên 200 doanh nghiệp tin rằng Covid-19 sẽ thay đổi đáng kể đến chuỗi cung ứng hiện nay. Sự dịch chuyển đầu tư sản xuất có xu hướng đổ về khu vực có chi phí sản xuất thấp hơn mà phần lớn là Đông Nam Á, trong đó Việt Nam, Philippines và Myanmar là những cái tên được nhắc đến nhiều nhất.
Liệu Trung Quốc có dễ dàng bị gạt khỏi cuộc chơi?
Với những chuyên gia kinh tế và nhiều quan chức chính quyền trên thế giới, việc dịch chuyển hoàn toàn chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc và tái cấu trúc nền kinh tế thế giới vẫn đang chỉ là viễn tưởng. 
Thứ nhất, việc xóa bỏ một cấu trúc vững chắc đang được công xưởng thế giới vận hành trôi chảy suốt một thời gian dài là điều vô cùng khó khăn, nhất là khi đại dịch Covid-19 vẫn đang tạo nên sức nóng chưa thể giải tỏa cho vô số doanh nghiệp. Điều nhiều doanh nghiệp cần bây giờ là sống sót sau đại dịch, chứ không phải tự đưa bản thân vào rủi ro khi tự nguyện tham gia vào một luật chơi mới. 
Thứ hai, đại dịch Covid-19 và những động thái gay gắt từ Hoa Kỳ có thể gây ra tổn thất lớn cho Trung Quốc nhưng không thể làm mất đi vị thế và tiềm lực khổng lồ của quốc gia này. Không quá khi nói rằng, Trung Quốc vẫn đang bất bại trong việc cung ứng hàng hóa. Ngay cả khi bị ngưng trệ sản xuất vì đại dịch, lượng hàng hóa sản xuất Trung Quốc vẫn vượt xa sản lượng của bất cứ quốc gia nào. Bởi vậy, những lợi ích kinh tế khi tiếp tục hợp tác với Trung Quốc là sự lựa chọn của nhiều quốc gia mặc cho sức ép ngoại giao đến từ Nhà Trắng. 
Cụ thể, giữa những căng thẳng leo thang trong cuộc chiến tranh thương mại Mỹ – Trung cũng như ý định rời chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc của Nhà Trắng đang diễn ra mạnh mẽ, Liên minh châu Âu đang lựa chọn một thái độ trung lập. Mặc dù trạng thái cứng rắn của Hoa Kỳ dành cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã ít nhiều ảnh hưởng đến thái độ của nhiều nước châu Âu đối với Trung Quốc và tạo ra khó khăn nhất định trong việc thống nhất nội bộ của EU, nhưng tiếng nói của hai quốc gia lớn nhất EU – Đức và Pháp đã cho thấy thiện chí của EU trong việc giữ vững mối quan hệ hợp tác ổn định và vững chắc với đại lục. 

Quan hệ hợp tác EU - Trung Quốc được cả hai bên coi trọng
Quan hệ hợp tác EU – Trung Quốc được cả hai bên coi trọng

Bộ trưởng Ngoại giao Đức Heiko Maas chia sẻ với truyền thông quốc tế rằng, ông hy vọng Hội nghị Thượng đỉnh EU – Trung Quốc ban đầu dự kiến ​​diễn ra vào tháng 9 tại Leipzig, Đức đã phải rời lại do đại dịch Covid-19, sẽ có thể diễn ra vào cuối năm nay – khi Berlin tiếp quản vị trí Chủ tịch luân phiên của Hội đồng Liên minh châu Âu. Trong các cuộc điện đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình vào tuần qua, Thủ tướng Đức Angela Merkel nói rằng Đức sẽ giữ liên lạc chặt chẽ với Trung Quốc để thúc đẩy các chương trình nghị sự song phương quan trọng giữa hai nước. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng nhấn mạnh rằng Pháp rất coi trọng các cuộc trao đổi lớn sắp tới giữa EU và Trung Quốc, đồng thời sẵn sàng đóng vai trò tích cực trong vấn đề này.
Dieter Kempf, chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Đức Liên bang cho biết: “Trung Quốc vừa là đối thủ cạnh tranh, vừa là đối tác quan trọng của EU và Đức.” Ông nhấn mạnh rằng khi các công ty Đức giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng quốc tế mà không từ bỏ lợi ích của nền kinh tế toàn cầu hóa, việc cần làm là tập trung vào mục tiêu kinh tế thay vì chính trị hóa kinh tế – điều mà Washington đang làm để gây sức ép lên nhiều quốc gia. 
Rõ ràng, EU muốn giải quyết các vấn đề thương mại bằng các quy tắc thương mại, bảo vệ trật tự thế giới đa phương cũng như không muốn bị kéo vào cuộc chiến giữa hai cường quốc và trở thành “con tốt” của Hoa Kỳ. Sự lựa chọn của EU là một cực quan trọng để kéo cân trạng thái đang hết sức phức tạp của nền kinh tế toàn cầu.
Chuỗi cung ứng toàn cầu đang hướng về Việt Nam?
Tuy chuỗi cung ứng không thể tách rời khỏi Trung Quốc trong một sớm một chiều, song làn sóng chuyển dịch đầu tư sản xuất khỏi Trung Quốc là một thực tế không thể phủ nhận. Với những điểm mạnh vốn có về nguồn lực và những thay đổi tích cực trong chính sách phát triển thời gian gần đây, Việt Nam đang là điểm đến hấp dẫn cho sự chuyển dịch nguồn cung ứng quốc tế.

Chuyển dịch chuỗi cung ứng là thời cơ vàng để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào sân chơi quốc tế
Chuyển dịch chuỗi cung ứng là thời cơ vàng để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào sân chơi quốc tế

Điểm mạnh lớn nhất của các doanh nghiệp Việt nằm ở nguồn nhân công giá rẻ, có khả năng tiếp thu chuyên môn cao và đang ở thời kỳ dân số vàng với độ tuổi bình quân trẻ hơn Trung Quốc tới 7 tuổi. Đây là yếu tố vô cùng hấp dẫn với những nhà đầu tư nước ngoài có tầm nhìn phát triển lâu dài và bền vững. Theo thống kê của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, lượng hàng hóa Mỹ nhập khẩu từ Việt Nam năm 2019 tăng 35,6% so với cùng kỳ năm 2018, ngược lại so với mức giảm 16,2% trong lượng hàng hóa Mỹ nhập khẩu từ Trung Quốc.  
Bên cạnh đó, những chính sách kinh tế hấp dẫn nhằm thu hút vốn đầu tư FDI của chính phủ gần đây cũng đang mở rộng con đường hợp tác đa phương – vươn tầm thế giới cho nhiều doanh nghiệp biết nắm bắt thời cơ. Cụ thể, Quốc hội Việt Nam gần đây đã phê chuẩn Hiệp định thương mại tự do Việt Nam Liên minh châu Âu (EVFTA) và Hiệp định bảo vệ đầu tư EU-Việt Nam (EVIPA), nhằm loại bỏ gần 99% thuế hải quan giữa Việt Nam và EU trong 10 năm tới. Cho đến nay, nước ta đã tham gia khoảng 20 hiệp định thương mại tự do song phương hoặc đa phương bao gồm EVFTA, Hiệp định toàn diện và tiến bộ về Quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Khu vực thương mại tự do Trung Quốc – ASEAN.
Tuy nhiên, tất cả mới chỉ là triển vọng. Việc có thể trở thành “công xưởng mới” của thế giới lại là một câu chuyện nhiều thách thức và ẩn số dựa trên quy mô nền kinh tế và năng lực sản xuất. Các doanh nghiệp Việt cần nhanh chóng nắm bắt thời cơ và chiếm lấy từng phần thị phần quý giá trong chuỗi cung ứng quốc tế, bởi lý do dễ nhận thấy nhất là xu hướng dịch chuyển nguồn cung ứng khỏi Trung Quốc đang diễn ra với tốc độ vô cùng chậm chạp, cần đến sự cân nhắc thận trọng của từng doanh nghiệp tư nhân nên không có chuyện các dòng đầu tư FDI đổ về ồ ạt. Bên cạnh đó, năng suất và hiệu suất làm việc của các doanh nghiệp cũng cần phải cải thiện đáng kể để có thể tự tin cạnh tranh với những quốc gia Đông Nam Á khác cũng đang được chuỗi cung ứng nhắm đến.
Nguồn tham khảo:
https://www.globaltimes.cn/content/1190947.shtml
https://www.globaltimes.cn/content/1191357.shtml
https://www.globaltimes.cn/content/1191201.shtml
 

Nguồn: vietnambusinessinsider.vn

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here