VIRUS CORONA VÀ TƯƠNG LAI CỦA CHÚNG TA

0
43

“ĐÂY LÀ 1 THỜI KHẮC LỊCH SỬ. SẼ KHÔNG CÒN GÌ GIỐNG NHƯ TRƯỚC ĐÂY”
Hiện tôi thường hay được hỏi khi nào thì dịch Corona sẽ “kết thúc” và mọi việc sẽ trở lại bình thường. Câu trả lời của tôi: KHÔNG BAO GIỜ. Lịch sử loài người chứng kiến những thời khắc đánh dấu bước rẽ của tương lai. Chúng ta gọi đó là thời khắc chia đôi ngả – hay khủng hoảng trầm trọng. Và hiện đang chính là thời khắc này.
Thế giới mà chúng ta quen thuộc hiện đang tan rã. Nhưng đằng sau đó là 1 thế giới mới, mà ít nhất chúng ta cũng tưởng tượng được sự hình thành của nó. Để làm điều này tôi xin mời các bạn tham gia làm 1 bài tập mà tôi đã thực hiện, với nhiều trải nghiệm thú vị liên quan tới việc xác lập Tầm nhìn của các doanh nghiệp. Chúng tôi gọi cách tiếp cận này là RE Gnose. Trái ngược với phương pháp PRO Gnose, chúng ta sẽ không nhìn “vào tương lai”. Mà là từ tương lai nhìn NGƯỢC lại ngày hôm nay. Nghe có vẻ ngược đời đúng không các bạn? Vậy hãy thử thế này:
The re-gnosis: Thế giới chúng ta mùa Thu năm 2020
Hãy tưởng tượng chúng ta đang ở mùa Thu, ví dụ tháng 9, năm 2020. Chúng ta ngồi uống cà phê vỉa hè tại 1 thành phố lớn. Thời tiết ấm đẹp, và ngoài đường con người đã nhộn nhịp trở lại. Liệu con người lúc đó di chuyển có khác hiện nay? Liệu mọi thứ có giống như trước? Liệu rượu vang, cocktail và cà phê có còn vị như lúc trước?
Như lúc trước khi xảy ra đại dịch Corona! Hay mọi việc còn tốt hơn?
Từ tương lai nhìn lại, chúng ta sẽ ngạc nhiên về điều gì?
Chúng ta sẽ ngạc nhiên rằng mọi hy sinh về mặt xã hội mà chúng ta buộc phải làm khi đại dịch xảy ra hầu như không gây ra sự cách biệt. Ngược lại. Sau cú shock lớn ban đầu, rất nhiều người chúng ta thậm chí còn nhẹ người khi nhận ra rất nhiều cuộc chạy đua, tranh luận, giao tiếp trên nhiều kênh trước đây đã bỗng dưng ngừng lại. Ngưng lại không nhất thiết là bị mất đi, mà có thể thậm chí là mở ra những cơ hội mới. Thực tế nhiều người chúng ta đã trải nghiệm điều này, giống như nhịn ăn gián đoạn và bỗng dưng thấy ngon miệng trở lại. Nghịch lý là sự cách ly mà virus corona gây ra cũng đồng thời tạo ra 1 sự gần gũi mới. Chúng ta gặp những người bạn mà lẽ ra chẳng bao giờ gặp. Chúng ta liên hệ lại bạn cũ thường xuyên hơn, củng cố lại các mối quan hệ đã lỏng lẻo. Gia đình, hàng xóm, bạn bè trở nên gần gũi hơn và đôi khi còn hòa giải được cả các bất hòa xưa cũ. Các mối giao hảo xã hội mà trước đây chúng ta ngày 1 bỏ lỡ, giờ gia tăng trở lại.
Mùa thu năm 2020, các trận thi đấu bóng đá mang không khí khác hẳn với mùa Xuân trước đó, khi luôn tràn ngập cơn bực tức của đám đông. Chúng ta tự hỏi tại sao lại như vậy?
Chúng ta sẽ thấy kinh ngạc với tốc độ các phương thức giao tiếp văn hóa số đã được áp dụng mạnh mẽ thế nào. Họp qua telecon, videocon trở nên thực tế và hiệu quả hơn bao giờ hết. Giáo viên hiểu nhiều hơn về giảng dậy online. Với nhiều người, làm việc từ văn phòng tại gia trở thành việc hiển nhiên, đặc biệt với những ai hay làm việc theo kiểu ngẫu hứng hoặc hạn hẹp thời gian.
Đồng thời, các phương thức giao tiếp văn hóa lỗi thời bỗng được hồi sinh mạnh mẽ. Bỗng nhiên, bạn sẽ không còn thường xuyên được nghe máy trả lời, mà được đích thân chủ nhân bốc điện thoại. Virus corona đã lây truyền 1 loại văn hóa mới theo đó người ta nói điện thoại với nhau lâu hơn mà không còn dán mắt vào 1 màn hình khác. Ngay các “tin nhắn” cũng mang một ý nghĩa mới. Chúng ta nói chuyện thực sự với nhau trở lại. Không mấy ai thờ ơ hay giữ miếng. Tất cả những điều này tạo nên 1 nền văn hóa cởi mở, dễ gần, gắn kết mới.
Những người trước đây không bao giờ chịu nghỉ do cường độ làm việc quá căng, kể cả các bạn trẻ, bỗng dưng chịu lang thang đi bộ (1 từ trước đây hầu như chỉ còn trong từ điển)! Đọc sách bỗng trở thành 1 môn phái mới.
Truyền hình thực tế cũng như mọi thể loại rác rưởi tương tự bỗng trở thành vô duyên. Chúng không hoàn toàn biến mất nhưng nhanh chóng mất đi sự cuốn hút. Chẳng mấy ai còn nhớ đến những tranh chấp về “đúng đắn chính trị – politically correct”. Các cuộc chiến văn hóa, nếu có, chính là về chủ đề …. cuộc chiến văn hóa là gì vậy?
Và các series phim hình sự dài tập điều tra án mạng cũng đến hồi thoái trào.
Chúng ta sẽ ngạc nhiên rằng tới mùa Hè 2020 con người sẽ tìm ra thuốc chữa virus giúp tăng tỷ lệ khỏi dịch. Tỷ lệ tử vong vì dịch giảm thấp và Corona chỉ còn là 1 loại virus khiến chúng ta phải xử lý giống như cúm và nhiều loại bệnh khác. Các tiến bộ y học đóng góp phần của mình. Nhưng chúng ta cũng nhận ra rằng yếu tố quyết định nhất không hoàn toàn là ở công nghệ mà chính là ở sự thay đổi trong hành vi xã hội. Yếu tố quan trọng nhất chính là: loài người có thế đoàn kết và xây dựng bất chấp các trở ngại cực đoan. Trí tuệ xã hội-nhân bản (human-social intelligence) đã phát huy vai trò của mình. Trí tuệ nhân tạo, vốn được tụng ca như là lời giải cho vạn vật, giờ cũng chỉ có tác dụng nhất định trong trận chiến chống lại Corona.
Điều này đã làm thay đổi mối quan hệ giữa công nghệ và văn hóa. Trước khủng hoảng dịch, công nghệ dường như là cứu cánh, là chìa khóa của mọi miền đất hứa. Không ai, trừ 1 vài vị cứng đầu, còn tin vào sự cứu rỗi của công nghệ số. Cơn sốt công nghệ đã qua. Một lần nữa chúng ta chú trọng trở lại các vấn đề nhân văn: Con người là gì? Chúng ta là gì đối với nhau?
Chúng ta ngạc nhiên trước sự trỗi dậy của khiếu hài hước và tính nhân văn trong những tháng ngày chịu dịch.
Chúng ta cũng ngạc nhiên về tốc độ co giảm của nền kinh tế nhưng nó không hoàn toàn bị “sụp đổ”, điều mà trước đây thường xuyên xảy ra mỗi khi chính phủ can thiệp hay tăng chút thuế. Mặc dù đã xẩy ra ngày thứ 4 “đen tối”, suy giảm kinh tế, và thị trường chứng khoán sập sàn tới 50%, dù rất nhiều doanh nghiệp phá sản, thu nhỏ hay biến đổi thành 1 thứ hoàn toàn khác, nhưng không có gì bị triệt tiêu thành số 0. Như thể nền kinh tế cũng là 1 cơ thể biết thở, cũng có lúc lơ mơ, ngủ hoặc mơ.
Lúc này là mùa Thu, và nền kinh tế toàn cầu đã tồn tại trở lại. Hệ thống sản xuất just in time toàn cầu, với chuỗi cung ứng to lớn tại khắp nơi trên thế giới, trên đó hàng triệu sản phẩm/vật liệu được lưu chuyển khắp địa cầu, đã sống sót. Lúc này, chuỗi cung ứng toàn cầu đã được dỡ nhỏ và sắp sếp lại. Mạng lưới cung ứng hàng, hóa, kho bãi … đang tăng mạnh trở lại ở khắp mọi nơi để phục vụ cho sản xuất hàng hóa và dịch vụ. Sản xuất địa phương bùng nổ trở lại, tiến vào một giai đoạn phục hưng. Hệ thống toàn cầu chuyển sang glocalization: địa phương hóa sản xuất toàn cầu.
Chúng ta sẽ ngạc nhiên thấy rằng ngay cả những tổn thất về tài sản do thị trường chứng khoán sụp đổ cũng không gây tác hại lớn như dự kiến ban đầu. Trong thế giới mới, tài sản bỗng nhiên không còn đóng vai trò quyết định. Hàng xóm hòa thuận và 1 vườn rau xanh tốt trở nên quan trọng hơn.
Phải chăng virus Corona đã thay đổi cuộc sống của chúng ta theo đúng hướng cần đổi?
……..
Giữa trận sập nguồn của thế giới văn minh, chúng ta thấy mình băng qua rừng, chạy qua công viên hoặc xuyên qua các khoảng không trống rỗng. Nhưng đây không phải là ngày tận thế mà là 1 khởi đầu mới.
Sự vật sẽ xoay vần thế này: thay đổi bắt đầu như là 1 cấu trúc thay đổi của kỳ vọng, nhận thức và giao kết. Đôi khi, chính sự phá bỏ các lối mòn, cái quen thuộc, đã giúp chúng ta có lại được ý niệm về tương lai – bắt nguồn từ ý nghĩ và sự chắc chắn rằng mọi việc có thể hoàn toàn khác, thậm chí tốt hơn.
Chính trị, theo nghĩa khởi thủy “là sự hình thành các trách nhiệm xã hội”, đã mang lại cho cuộc khủng hoảng này uy tín và tính hợp pháp mới. Chính bởi nó phải hành động “độc đoán” (authoritarian) nên chính trị đã tạo nên được sự tin tưởng trong xã hội. Khoa học sẽ được phục hưng mạnh mẽ. Các chuyên gia dịch tễ học trở thành các ngôi sao truyền thông. Và các nhà triết gia vị lai, các nhà xã hội học, tâm lý học, nhân chủng học … những kẻ vốn trước đây luôn đứng bên ngoài các cuộc tranh cãi phân cực đã lấy lại được tiếng nói và trọng lượng của mình..
Tin nhảm (fake news) nhanh chóng mất đi giá trị thị trường của nó. Các thuyết âm mưu cũng bỗng nhiên trở thành giống như chủ tiệm tạp hóa, chuyên mời chào khách thứ bia thiu.
Thế giới mới sau virus Corona, hay chính xác hơn là với virus Corona – ra đời từ sự phá vỡ xu thế đại kết nối (megatrend of connectivity). Trên bình diện chính trị và kinh tế, hiện tượng này được gọi là “toàn cầu hóa”. Kết nối bị phá vỡ, do đóng cửa biên giới, do cách ly, khoanh vùng, kiểm dịch … đã không dẫn tới sự triệt tiêu của mối quan hệ kết giao mà là tổ chức lại các não bộ đang kết giao thế giới lại với nhau và mang thế giới vào tương lai, nhảy cách (phase jump) vào hệ thống kinh tế xã hội.
Thế giới sắp đến sẽ 1 lần nữa trân trọng khoảng cách – và điều này làm kết nối có chất lượng hơn. Tự trị và phụ thuộc, mở và đóng, sẽ được cân bằng trở lại. Thế giới có thể phức tạp hơn, nhưng cũng ổn định hơn. Sự chuyển biến này sẽ là 1 quá trình tiến hóa tự nhiên – vì khi 1 cái thất bại thì cái mới, cái tốt hơn sẽ chiến thắng.
Quá trình phức hợp hóa này (chứ không nên nhầm thành phức tạp hóa) hoàn toàn có thể do con người chủ ý phát triển lên. Những ai có khả năng làm được điều này, nói được ngôn ngữ của phức hợp tương lai, sẽ trở thành những nhà lãnh đạo của thế giới ngày mai. Những người nắm giữ hy vọng.
“Thông qua đại dịch Corona, chúng ta sẽ điều chỉnh toàn bộ thái độ của chúng ta với cuộc sống – theo cách mà sự tồn tại của chúng ta như là những sinh vật sống, giữa các hình thức khác của cuộc sống”. Slavo Zizek đã nói vậy lúc đỉnh dịch hồi giữa tháng 3 năm nay.
Mọi cuộc khủng hoảng lớn đều để lại 1 câu chuyện – 1 câu chuyện sẽ chỉ dẫn sâu vào tương lai. Một trong những hình ảnh mạnh mẽ nhất của đại dịch Corona chính là hình ảnh người dân Ý chơi nhạc trên ban công. Và hình ảnh thứ hai là các hình chụp từ vệ tinh cho thấy các khu công nghiệp ở Trung quốc và Ý không còn sương mù quang hóa. Năm 2020 lần đầu tiên khí thải CO2 do con người thải ra sẽ giảm. Điều đó sẽ tác động đến chúng ra.
Nếu virus có thế làm vậy với chúng ta, liệu chúng ta có thể làm điều tương tự? Phải chăng con virus này chính là người đưa tin của tương lai. Tương lai đang đưa chúng ta 1 thông điệp khẩn cấp: văn minh con người đã trở nên quá chật chội, quá nhanh, quá nóng. Đang chạy đua quá mức theo hướng không có tương lai.
Nhưng văn minh loài người có thể tự tái tạo lại mình.
Hệ thống tự reset
Nguội lại!
Âm nhạc vang lên trên mỗi ban công!
Đó là cách thức vận hành của Tương Lai.
But it can reinvent itself.
System reset.
Cool down!
Music on the balconies!
This is how the future works.

Dịch bởi Trần Vũ Hoài

Nguồn: vietnambusinessinsider.vn

Previous articleTài chính cá nhân – bài 15: Thu Nhập Khi Về Hưu!
Next articleTỷ phú đứng sau ứng dụng học tại nhà nhận ‘bão một sao’: Từng bị từ chối visa Mỹ 8 lần, sở hữu tài sản 5,8 tỷ USD

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here